از آنجایی که شبکه وایرلس این روزها ستون اصلی ارتباطات ماست؛ از وایفای خانه و محل کار گرفته تا لینکهای بیسیم حرفهای بین ساختمانها. اما وقتی اینترنت لگ میزند، دانلود کند میشود یا تماسهای آنلاین قطع و وصل میشوند، مشکل معمولاً فقط «سرعت اینترنت» نیست.
پشت این تجربه آزاردهنده، شاخصهای مهمی مثل RX و TX، Throughput و Latency نقش دارند که کیفیت واقعی شبکه وایرلس را تعیین میکنند. شناخت این مفاهیم کمک میکند بفهمیم چرا با وجود آنتن کامل یا عدد سرعت بالا، باز هم وایفای ضعیف عمل میکند و چطور میتوان با انتخاب درست تجهیزات و تنظیمات، یک ارتباط بیسیم پایدار و روان داشت.
خرید تجهیزات شبکه
برای خرید آنلاین تجهیزات شبکه ازمعتبرترین برندها با بهترین قیمت و تضمین کیفیت از فروشگاه نتورک شاپ بازدید نمائید.
لیست موضوعات آورده شده
در دنیای شبکههای وایرلس (بهخصوص وایفای که روزانه با آن سروکار داریم)، چهار اصطلاح RX، TX، Throughput و Latency از پرکاربردترین و در عین حال گیجکنندهترین مفاهیم هستند.
بسیاری از کاربران وقتی در پنل روتر یا اپلیکیشنهایی مثل WiFi Analyzer یا درایور کارت شبکه عددهای RX و TX را میبینند، فکر میکنند سرعت دانلود و آپلود است؛ اما واقعیت خیلی دقیقتر و جالبتر از این حرفهاست.
بیایید این چهار اصطلاح را به زبان ساده، کاربردی و با مثالهای واقعی زندگی روزمره بررسی کنیم تا بعد از خواندن این مقاله، بتوانید دقیقاً بفهمید چرا اینترنت شما «لَگ» میزند، چرا دانلود کند است یا چرا گیم آنلاین اذیت میکند.
TX چیست؟ (Transmit – ارسال)
TX یعنی قدرت/نرخ ارسال سیگنال از دستگاه شما (یا اکسسپوینت) به سمت مقابل.
- در روتر: TX Power یا TX Rate نشاندهنده این است که روتر با چه قدرتی دارد سیگنال را به سمت لپتاپ/گوشی شما میفرستد.
- در لپتاپ/موبایل: TX Rate یعنی لپتاپ شما با چه سرعتی دارد داده را به سمت روتر آپلود میکند (مثلاً آپلود عکس در اینستاگرام یا ارسال فایل در تلگرام).
نکته کلیدی و کمتر گفتهشده: TX معمولاً کمتر از RX است؛ چون اکثر دستگاههای خانگی (موبایل، لپتاپ معمولی) آنتن ضعیفتری نسبت به روتر دارند و توان ارسال (TX Power) آنها را قانوناً محدود میکنند (معمولاً حداکثر ۲۰–۲۳ dBm).
مثال واقعی: وقتی در گیم آنلاین تیراندازی میکنید، دستور «شلیک» از لپتاپ شما (TX) به سرور میرود. اگر TX Rate پایین باشد یا سیگنال ضعیف، شلیک شما با تأخیر ثبت میشود حتی اگر دانلود (RX) عالی باشد.
RX چیست؟ (Receive – دریافت)
RX درحقیقت به معنی قدرت/نرخ دریافت سیگنال از سمت مقابل است.
- در روتر: RX Rate نشان میدهد روتر با چه سرعتی سیگنال دانلود شما را دریافت میکند.
- در دستگاه شما: RX Rate سرعت دریافت داده (دانلود) را نشان میدهد.
چرا معمولاً RX بالاتر از TX است؟ روترها معمولاً آنتن قویتر، توان بالاتر و تکنولوژی beamforming دارند → سیگنال قویتری به دستگاه شما میرسانند و دستگاه شما راحتتر دریافت میکند.
مثال روزمره: وقتی یوتیوب 4K استریم میکنید، بیشتر حجم داده از روتر به گوشی شما میآید (RX بالا) و فقط درخواستها و کنترلها از گوشی به روتر میرود (TX پایین). برای همین دانلود معمولاً سریعتر از آپلود احساس میشود.
Throughput چیست؟ (توان عملیاتی واقعی)
Throughput درواقع همان مقدار واقعی دادهای که در ثانیه منتقل میشود (نه سرعت تئوری روتر) میباشد.
| مورد | سرعت لینک (Link Rate) | Throughput واقعی (تقریبی) | دلیل تفاوت |
|---|---|---|---|
| Wi-Fi 5 (AC) 866 Mbps | ۸۶۶ مگابیت بر ثانیه | ۴۵۰–۶۵۰ مگابیت | اورهد پروتکل + تداخل |
| Wi-Fi 6 1200 Mbps | ۱۲۰۰ مگابیت | ۷۰۰–۹۵۰ مگابیت | بهتر ولی هنوز اورهد ~۳۰–۴۰% |
| سرعت اینترنت ۳۰۰ Mbps | — | ۲۸۰–۲۹۵ Mbps | اگر وایفای خوب باشد |
چرا Throughput همیشه کمتر از عدد روی جعبه روتر است؟
- اورهد وایفای (حدود ۴۰–۵۰٪): preamble، ACK، guard interval، encryption و …
- تداخل کانال
- فاصله و موانع
- تعداد دستگاههای متصل
- کیفیت مذاکره MCS (Modulation & Coding Scheme)
مثال کاربردی برای نتورک شاپ: مشتری میگوید: «روتر من ۱.۲ گیگابیت هست ولی سرعت دانلودم ۲۰۰ مگابیت بیشتر نمیشه!»
پاسخ: سرعت لینک (TX/RX Rate) ۱۲۰۰ مگابیت است، اما Throughput واقعی به خاطر اورهد و شرایط محیطی حدود ۶۰۰–۸۰۰ مگابیت میشود. اگر اینترنت شما هم ۵۰۰ مگابیت باشد، بیشتر از این انتظار نداشته باشید.
Latency چیست؟ (تأخیر – پینگ)
Latency همان زمان رفتوبرگشت یک بسته کوچک (معمولاً Round-Trip Time یا RTT) از دستگاه شما تا سرور و برگشت است.
- واحد: میلیثانیه (ms)
- خوب برای گیم و VoIP: زیر ۴۰–۵۰ ms
- قابل قبول: ۵۰–۱۰۰ ms
- آزاردهنده: بالای ۱۲۰ ms
- فاجعه: بالای ۲۰۰ ms
چه چیزهایی Latency را خراب میکند؟
- فاصله فیزیکی تا روتر (هر ۱۰ متر ≈ ۱–۳ ms اضافه در وایفای)
- تداخل (همسایهها روی همان کانال)
- کیفیت سیگنال ضعیف → retransmission →تأخیر بیشتر
- Queue در روتر پر → buffering delay
- اینترنت آپلینک ضعیف (TX پایین) → تأخیر در ارسال ACK
مثالهای واقعی و متفاوت:
| کاربرد | Latency ایدهآل | Throughputمهم؟ | چرا؟ |
|---|---|---|---|
| گیم آنلاین (Valorant, PUBG) | < ۳۵ ms | متوسط | هر ۱۰ ms تأخیر = احساس لگ محسوس |
| تماس ویدیویی (Zoom) | < ۱۰۰ ms | متوسط–بالا | صدا قطعووصل نشود |
| استریم 4K | < ۱۵۰ ms | بسیار بالا | بافر نشود |
| دانلود تورنت | مهم نیست (حتی ۳۰۰ ms) | بسیار بالا | فقط حجم مهم است |
| تریدینگ فارکس | < ۱۰ ms | کم | حتی ۲۰ ms ضرر مالی دارد |
خلاصه یکصفحهای برای مشتریان
شبکه وایرلس فقط به معنی آنتن قوی یا عدد سرعت بالا نیست. کیفیت واقعی اینترنت بیسیم به شاخصهایی مثل RX، TX، Throughput و Latency بستگی دارد که مستقیماً روی سرعت دانلود، لگ زدن و پایداری اتصال تأثیر میگذارند. جدول زیر بهصورت خلاصه و کاربردی، مهمترین مفاهیم شبکه وایرلس را توضیح میدهد تا در کمترین زمان، وضعیت ارتباط بیسیم خود را بهتر بشناسید و انتخاب آگاهانهتری داشته باشید.
| اصطلاح | معنی ساده | جهت جریان اصلی | واحد معمول | چه موقع مهمتر است؟ |
|---|---|---|---|---|
| TX | سرعت/قدرت ارسال من | دستگاه → روتر | Mbps یا dBm | آپلود، گیم (ارسال دستور) |
| RX | سرعت/قدرت دریافت من | روتر → دستگاه | Mbps یا dBm | دانلود، استریم |
| Throughput | سرعت واقعی انتقال داده | دوطرفه | Mbps واقعی | دانلود/آپلود فایل سنگین |
| Latency | تأخیر رفتوبرگشت | دوطرفه | میلیثانیه (ms) | گیم، تماس تصویری، واقعیت مجازی |
جمله طلایی پایان مقاله
«سرعت روی جعبه روتر، حداکثر سرعت تئوری لینک است. Throughput چیزی است که واقعاً دانلود میکنید. Latency چیزی است که احساس میکنید!»
بنابراین اگر بخواهید شبکه وایرلس پایدار و حرفهای داشته باشید:
فقط به عدد سرعت اسمی توجه نکنید
RX و TX متعادل و پایدار مهماند
Throughput معیار واقعی کیفیت شبکه است
Latency پایین = تجربه کاربری بهتر
در نتورک شاپ همیشه توصیه میکنیم قبل از خرید یا طراحی شبکه، این مفاهیم را بشناسید تا هزینهی شما دقیقاً صرف کیفیت واقعی شود، نه فقط اعداد تبلیغاتی.
مهمترین شاخص کیفیت شبکه وایرلس چیست؟
ترکیب Throughput پایدار + Latency پایین + RX و TX متعادل.
آیا میتوان Latency را صفر کرد؟
خیر، اما با طراحی صحیح شبکه میتوان آن را به حداقل رساند.
آیا نوع آنتن روی RX و TX اثر دارد؟
بله، انتخاب آنتن مناسب نقش مستقیم در کیفیت دریافت و ارسال دارد.
Latency در لینک وایرلس بهتر است یا کابلی؟
شبکه کابلی معمولاً Latency کمتری نسبت به وایرلس دارد.
TX زیاد میتواند مشکلساز باشد؟
بله، توان بیش از حد باعث تداخل و کاهش کیفیت لینک میشود.
آشنایی با اصطلاحات شبکه وایرلس (RX، TX، Throughput و Latency)
در ارتباط باشید